Σπήλαιο Αγ. Τριάδας Καρύστου

[ΕΠΠΠΟ: Για το πιο κάτω θέμα έγινε μία μικρή συζήτηση στο 2ο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ του περασμένου Σεπτεμβρίου. Επειδή είναι σημαντικό το σπήλαιο αυτό αναρτούμε το κατωτέρω και φυσικά πολύ θα μας ενδιέφερε να λάβουμε και άλλες σχετικές πληροφορίες για το θέμα]

1) Στην περιοχή της Νοτίου Καρυστίας του Νομού Ευβοίας  υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός σπηλαίων. Έχουν καταγραφεί 32 σπήλαια καθώς και στοές ορυχείων (9 σύγχρονες και 4 αρχαίες). Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σπήλαια είναι αυτό της Αγίας Τριάδας που η φήμη του, η ομορφιά του και η ιδιαιτερότητά του έχει ξεπεράσει τον ελληνικό χώρο.

Η θέση Αγία Τριάδα βρίσκεται στους λόφους/πρόποδες του βουνού Όχη,  5 χιλιόμετρα περίπου βόρεια της Καρύστου, σε μία ρεματιά που έχει σπουδαία θέα στην πεδιάδα και τον όρμο της Καρύστου. Πήρε το όνομά της από την ομώνυμη εκκλησία που είναι κτισμένη δίπλα σε μία πηγή. Η πηγή τροφοδοτείται από το νερό ενός υπόγειου ποταμού που διατρέχει το σπήλαιο.

40 περίπου μέτρα πάνω από την εκκλησία βρίσκεται η είσοδος της σπηλιάς.  Οι επισκέπτες που θέλουν να το επισκεφτούν οι οποίοι δεν είναι εξειδικευμένοι σπηλαιολόγοι θα μπορέσουν να διανύσουν μόνο ένα μικρό πρώτο μέρος του σπηλαίου.  Η συνολική έκταση είναι πάνω από 3000 μέτρα και η διαδρομή περνά από μαιάνδρους, αίθουσες, μικρές λίμνες, καταρράκτες, σιφώνια, ρήγματα, στενές στοές κλπ., που έχουν σχηματιστεί από την πολυετή ροή του υπόγειου ποταμού. Για να προχωρήσει κανείς μέχρι τα τελικά στάδια θα πρέπει να έχει αθλητικές ικανότητες ορειβάτη, αναρριχητή, κολυμβητή, καταδύτη, να έχει γνώσεις σπηλαιολογίας και ψυχική δύναμη. [πηγή: https://karystion.gr/travel-experiences/karystion-blog/the-cave-of-ag-triada-in-karystos]

2) Είκοσι λεπτά περιπάτου χωρίζουν το δημοτικό σχολείο καλυβιών από τη σπηλιά της Αγίας Τριάδας.
Μέσα από τα πλατάνια του παραποτάμιου δάσους ξεπροβάλλει το εκκλησάκι της Αγίας Τριάδας με την ομώνυμη πηγή.
Το σπήλαιο βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Όχη κοντά στο χωριό Καλύβια.
Έχει δημιουργηθεί στο σημείο ένωσης μαζών μαρμάρου και σχιστόλιθου κατά μήκος της κοίτης υπόγειου ποταμού, ο οποίος καταλήγει δίπλα στην ομώνυμη εκκλησία, είκοσι μέτρα περίπου χαμηλότερα από την είσοδο της σπηλιάς.
Η στενή είσοδός του είναι προστατευμένη από τη φυσική διαμόρφωση του εδάφους και τη βλάστηση.
Είναι το μεγαλύτερο σπήλαιο της νότιας Εύβοιας με εξερευνημένο μήκος 2.400 μέτρα.
Το νερό έχει δημιουργήσει μέσα στο σπήλαιο στενές χαράδρες, ευρύχωρους θαλάμους, καταρράκτες και λίμνες.
Το σπήλαιο είναι γνωστό από τους αρχαίους χρόνους, εξερευνήθηκε για πρώτη φορά το 1932.
Ερευνάται συστηματικά από την Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας Ν. Ελλάδας με τη συμμετοχή του Southern Exploration Project του Καναδικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου.
Η ανθρώπινη παρουσία στο σπήλαιο χρονολογείται στις αρχές της Νεότερης Νεολιθικής (από τις αρχαιότερες μέχρι στιγμής στην περιοχή), στη Νεότερη Νεολιθική ΙΙ και στην πρώιμη Εποχή του Χαλκού, ενώ σποραδικές ενδείξεις υπάρχουν για τη χρήση του στους Ιστορικούς χρόνους.
Ένας από τους πιο γνωστούς εξερευνητές του σπηλαίου ήταν ο ορειβάτης – σπηλαιοδύτης Βαγγέλης Βούρτσης.
Έως εκεί που έχει γίνει η εξερεύνησή του χωρίζεται σε τέσσερα τμήματα.
Σε 420 μέτρα βάθος είναι το πρώτο τμήμα, και μετά από άλλα 150 μέτρα υπάρχει αίθουσα στην οποία υπάρχει καταρράκτης νερού ύψους 30 μέτρων.
Κανείς δεν γνωρίζει που τελειώνει η σπηλιά της Αγίας Τριάδας.
Κάποια ομάδα θαρραλέων σπηλαιοδυτών ας ελπίσουμε ότι κάποτε θα λύσει αυτό το μυστήριο.
www.cavediving.gr/ellinika/karistos.html [πηγή: http://www.e-karystos.gr/article.php?id=181]

3)

Το σπήλαιο της Αγίας Τριάδας βρίσκεται στην ομώνυμη τοποθεσία όπου υπάρχει παλιό εκκλησάκι και ρεματιά, 3χμ από την Κάρυστο, κοντά στο χωριό Καλύβια. Το  σπήλαιο έχει σχηματιστεί κατά μήκος ενός υπόγειου ποταμού που εκβάλλει στην πηγή της Αγίας Τριάδας. Η διαμόρφωση του σπηλαίου περιλαμβάνει εξαιρετικά δύσκολα περάσματα με κοφτερά βράχια και στενωπούς όπως βάραθρα, γαλαρίες και σιφώνια. Στη διαδρομή του υπάρχουν  επίσης μικρές και μεγάλες λίμνες καθώς και αίθουσες με πανέμορφο διάκοσμο από μανδύες, κολώνες και σταλακτίτες.  

Το σπήλαιο της Αγίας Τριάδας ερευνάται συστηματικά από την Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας και το Καναδικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο. Τα ευρήματα δείχνουν ότι το σπήλαιο έχει χρησιμοποιηθεί ως καταφύγιο και τόπος ταφής από την νεότερη νεολιθική εποχή και την πρώιμη εποχή του χαλκού και ίσως ακόμη στους ιστορικούς χρόνους.  

Οι αποστολές εξερεύνησης ξεκινούν από το 1932 και συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Η εξερεύνηση του σπηλαίου αποτελεί πρόκληση για τους σπηλαιολόγους λόγω των δυσκολιών που παρουσιάζει και του χρόνου παραμονής. Το πρώτο δύσκολο σημείο είναι ένα αρκετά βαθύ βάραθρο το οποίο οδηγεί στο επίπεδο του νερού. Μετά ξεκινούν μια σειρά από σιφώνια που απαιτούν στολή δύτη. Το 1959 έγινε η πιο πλήρης έρευνα του σπηλαίου και εντοπίστηκαν ανθρώπινα οστά και θραύσματα αγγείων, εντοπίστηκαν νυχτερίδες στην μεγάλη αίθουσα του σπηλαίου και μετρήθηκε η θερμοκρασία (15 – 16 βαθμοί) και η ποιότητα του νερού. Το 1981 μια ομάδα σπηλαιοκαταδυτών από την Αγγλία περνούν το πρώτο σιφώνι  και μετά διέσχισαν διάδρομο 150μ. ώσπου έφτασαν στην αίθουσα του καταρράχτη που πέφτει από ύψος 30μ.  

Την επόμενη χρονιά η ίδια ομάδα και μέλη του ΣΠΕΛΕΟ περνούν το εμπόδιο του καταρράχτη και βρίσκουν νέους διαδρόμους που οδηγούν στο δεύτερο σιφώνι στα 1500μ από την είσοδο. Το 1986 ο ΣΠΕΛΕΟ καταδύεται στο δεύτερο σιφώνι και ανακαλύπτει τρίτο σιφώνι. Το 1989 ξανά ο ΣΠΕΛΕΟ περνάει το τρίτο σιφώνι και μετά από 100μ. το τέταρτο και σταματάει στο πέμπτο σιφώνι. Επίσης εξερεύνησαν ένα παράλληλο διάδρομο που οδηγεί στην παλιά κοίτη του υπόγειου ποταμού που είναι εφάμιλλη με τα ομορφότερα σπήλαια της Ελλάδας. Από το 1990 έως το 2002 δεν έγιναν νέες εξερευνητικές αποστολές, αλλά αυξάνονται οι επισκέψεις σπηλαιολόγων μέχρι τον καταρράχτη για να θαυμάσουν το μοναδικό θέαμα. Το 2003 νέα ομάδα του ΣΠΕΛΕΟ περνάει το πέμπτο σιφώνι και αμέσως μετά ένα έκτο και ένα έβδομο.  Μέχρι σήμερα έχουν εξερευνηθεί 2.400μ. [πηγή: https://www.ochi.gr/el/ochi/nature/caves]

4) Το Σπήλαιο Αγίας Τριάδας βρίσκεται στους πρόποδες τους όρους Όχη, κοντά στο χωριό Καλύβια Καρύστου. Πρόκειται για το μεγαλύτερο σπήλαιο της νότιας Εύβοιας με εξερευνημένο μήκος 2.400 μ. περίπου. Έχει δημιουργηθεί κατά μήκος της κοίτης υπόγειου ποταμού που αναπτύσσεται στο σημείο επαφής μαζών μαρμάρου και σχιστόλιθου. Στο πέρασμά του το νερό έχει δημιουργήσει στενές χαράδρες, ευρύχωρους θαλάμους, καταρράκτες και λίμνες στο εσωτερικό του σπηλαίου. Ο ποταμός εκβάλλει δίπλα στην ομώνυμη εκκλησία, 20 μ. περίπου χαμηλότερα από την είσοδο της σπηλιάς, η οποία είναι στενή, προστατευμένη από τη φυσική διαμόρφωση του εδάφους και τη βλάστηση. 

 

Η ανθρώπινη παρουσία στο σπήλαιο καλύπτει συνεχείς φάσεις της Νεολιθικής, όπως προκύπτει από έρευνα που διεξήγαγε η Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας. Η παλαιότερη φάση χρήσης του ανάγεται στο τέλος της 6ης και το πρώτο μισό της 5ης χιλιετίας π.Χ. και αποτελεί την αρχαιότερη έως τώρα βεβαιωμένη ένδειξη κατοίκησης της Καρυστίας. Κατά τη φάση αυτή τα αγγεία από το σπήλαιο παρουσιάζουν ομοιότητες με την παράδοση της Νεολιθικής των νησιών του κεντρικού και ανατολικού Αιγαίου. Στο τέλος της 5ης και στο πρώτο μισό της 4ης χιλιετίας π.Χ. τα κεραμικά δοχεία από το σπήλαιο παρουσιάζουν ομοιότητες με την παράδοση της Νεολιθικής της κεντρικής Ελλάδας και των Κυκλάδων. Στα μέσα περίπου της 3ης χιλιετίας π.Χ. (Πρώιμη Εποχή του Χαλκού) το σπήλαιο χρησιμοποιήθηκε ως χώρος ταφών. Τα κτερίσματα υποδεικνύουν και πάλι τη σχέση της περιοχής τόσο με τις Κυκλάδες όσο και με την ηπειρωτική Ελλάδα. Τέλος, στους ιστορικούς αιώνες από το σπήλαιο προέρχονται ως επί το πλείστον λυχνάρια Ρωμαϊκών χρόνων.

Το σπήλαιο δεν αποτελεί οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο.

Συντάκτης 

Θεοφάνης Μαυρίδης, αρχαιολόγος

πηγή:  http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=16844

βλ. επίσης: http://www.arxeion-politismou.gr/...yIP8  και https://www.facebook.com/viki.varela.7/posts/5030594263652446

και κυρίως τα Σπήλαιο Αγ. Τριάδας – Κάρυστος, στο https://fysiolatres.gr/spilaio-agias-triadas-karystos/ (με πάρα πολλές φωτογραφίες), https://www.evias-filoi.gr/home-1/stin-agia-triada-karistou, https://spilaiologia.blogspot.com/2018/01/blog-post.html (με πολλές καλές φωτογραφίες και σε συνέχειες), http://www.in-karystos.gr/spilaia.html

video: https://www.youtube.com/watch?v=WClqmG7ari0, https://www.youtube.com/watch?v=dqmerFMcORs, https://www.youtube.com/watch?v=ESjotUGSLD4